Debaty sejmoweIV Kadencja

Interpelacja w sprawie ustalania dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych przychodów pracowników z tytułu częściowo odpłatnych świadczeń urlopowych

   Szanowny Panie Premierze! Wobec niejasności przepisów podatkowych w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych i sygnalizowanego przez pracodawców zróżnicowanego stanowiska organów podatkowych zwracam się do pana premiera o zajęcie jednoznacznego stanowiska w niżej przedstawionej sprawie.    Wiele zakładów pracy prowadzi ośrodki wypoczynkowe, w których pobyt mogą wykupić zarówno pracownicy, jak i osoby z zewnątrz, przy czym taką działalność mają zwykle wpisaną do statutów jako uboczną działalność gospodarczą, co pozwala oferować im sprzedaż wolnych miejsc na zewnątrz.    Najczęściej jest tak, że pracownicy ponoszą niższe koszty związane z wypoczynkiem ich i członków ich rodzin, tj. płacą niższą od osób z zewnątrz cenę za świadczone usługi związane z wypoczynkiem. Cena świadczonych usług jest dla pracowników skalkulowana w wysokości co najmniej pokrywającej koszty zmienne, często zawiera również pewien nieznaczny zysk. Ponieważ usługi tego samego rodzaju są świadczone także dla osób innych niż pracownicy, pojawia się pytanie, czy różnicy pomiędzy odpłatnością ponoszoną przez pracowników a ponoszoną przez niepracowników nie należy zaliczyć do przychodów pracowników z tytułu świadczeń częściowo odpłatnych.    Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 1 ustawy przychodami ze stosunku pracy są nie tylko wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne, jak: wynagrodzenia, dodatki, nagrody i inne kwoty, ale również świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika oraz wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Zgodnie zaś z przepisem ust. 3a w związku z ust. 3 tego artykułu w przypadku świadczeń częściowo odpłatnych przychodem pracownika jest różnica pomiędzy wartością tych świadczeń ustaloną według cen stosowanych przez pracodawcę wobec innych odbiorców niż pracownicy a odpłatnością ponoszoną przez pracownika.    Powyższa zawężająca językowa wykładnia przytoczonych przepisów stosowana przez organy podatkowe zmierza w takim kierunku, iż różnica w cenie usług wypoczynkowych świadczonych przez pracodawcę stosowanej wobec pracowników i członków ich rodzin (niższa cena) oraz wobec osób trzecich (wyższa cena) stanowi przychód pracownika określający jego dochód do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W tej sytuacji pracodawca powinien uwzględnić ten przychód przy obliczaniu zaliczek na podatek od pracowników. Taka interpretacja przepisów przez organy podatkowe zniechęca pracodawców do racjonalnego wykorzystania ich bazy wypoczynkowej poprzez sprzedaż usług w zakresie wypoczynku na rzecz osób trzecich tylko z tego powodu, aby uniknąć obciążeń podatkowych swoich pracowników. A przecież sprzedaż wolnych miejsc w ośrodkach wypoczynkowych ˝na zewnątrz˝ to ewidentne korzyści fiskalne.    Nadto - według mnie - nie znajduje żadnego prawnego uzasadnienia uzależnianie przez organy podatkowe możliwości odstąpienia od ustalania przychodu pracownika z omawianego tytułu od tego, czy działalność wypoczynkowa pracodawcy jest wpisana do jego statutu czy też nie; niektóre urzędy twierdzą, że gdy takiego zapisu w statucie nie ma, a cena skierowania za wczasy płacona przez pracownika pokrywa koszty pobytu, nie ustala się przychodu pracownika z tytułu nieodpłatnych świadczeń.    Taka zwężająca interpretacja przedmiotowych przepisów nie jest jednak bezdyskusyjna. W moim przekonaniu i w przekonaniu pracodawców w rozpatrywanym tu przypadku ustalanie przychodu pracownika jest prawnie zasadne tylko wówczas, gdy uznamy, że w istocie pracownik otrzymuje świadczenie częściowo odpłatne. Podkreślić przy tym należy, iż ustawodawca nie zdefiniował pojęcia ˝świadczenia częściowo odpłatnego˝, ograniczył się jedynie do wskazania metody ustalania przychodu pracownika, gdy takie świadczenie ma miejsce. Legalnej definicji tego pojęcia próżno także szukać w innych gałęziach prawa.    Kierując się logiką prawa finansowego i elementarnymi zasadami kalkulacji ceny w warunkach gospodarki rynkowej, ze świadczeniem częściowo odpłatnym mamy do czynienia, gdy wartość tego świadczenia określona co najmniej wysokością skalkulowanych kosztów związanych z wykonaniem usługi jest wyższa od pobranej ceny. W takim przypadku pracownik, płacąc za usługę cenę niższą od rzetelnie skalkulowanej, rzeczywiście tylko w części pokrywa te koszty. Ponieważ pozostałe koszty musi pokryć i pokrywa ktoś inny (tu pracodawca), można mówić, że pracownik otrzymał świadczenie częściowo odpłatne.    Jeżeli jednak pracownik pokrywa koszty usługi, a nawet - jak często się zdarza - także pewien zysk pracodawcy, twierdzenie organów podatkowych o otrzymaniu przez pracownika świadczenia częściowo odpłatnego jest wielce dyskusyjne. Należy raczej mówić, że pracownik otrzymał świadczenie w pełni odpłatne, tyle że zapłacił za nie inną (niższą) cenę niż osoby ˝z zewnątrz˝.    Różnicowanie ceny świadczonych przez pracodawcę usług w zakresie wypoczynku na korzyść własnych pracowników nie jest moim zdaniem naruszeniem przepisów prawa podatkowego i oczywiście nie ma na celu unikania płacenia podatku. Znajduje uzasadnienie choćby w przepisach Kodeksu pracy, a wykorzystanie miejsc w ośrodkach wypoczynkowych przez ich sprzedaż na zewnątrz świadczy tylko o racjonalnym postępowaniu pracodawcy z korzyścią dla niego, pracowników i budżetu.    Biorąc pod uwagę aktualność tematu (rozpoczyna się sezon wypoczynkowy) i przedstawione wyżej argumenty, proszę o stanowisko w następujących kwestiach:    1. Czy w sytuacji, gdy cena płacona przez pracownika za świadczoną przez pracodawcę usługę związaną z wypoczynkiem pokrywa co najmniej koszt tej usługi, a cena takiej usługi stosowana wobec osób trzecich jest wyższa, pracodawca ma obowiązek różnicę w tych cenach uznać za podatkowy przychód pracownika?    2. Według mnie nie znajduje żadnego prawnego uzasadnienia uzależnianie przez organy podatkowe możliwości odstąpienia od ustalania przychodu pracownika z omawianego tytułu od tego, czy działalność wypoczynkowa pracodawcy jest wpisana do jego statutu czy też nie; niektóre urzędy twierdzą, że gdy takiego zapisu w statucie nie ma, a cena skierowania na wczasy płacona przez pracownika pokrywa koszty pobytu, nie ustala się przychodu pracownika z tytułu nieodpłatnych świadczeń. Proszę o stanowisko w tej kwestii.    Z poważaniem    Poseł Mieczysław Jedoń    Warszawa, dnia 30 marca 2000 r.