Debaty sejmoweIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie perspektyw polskiego wymiaru sprawiedliwości w świetle budżetu państwa za 2001 r.

   Szanowny Panie Marszałku! Stosownie do postanowień art. 120 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej uprzejmie przesyłam na ręce pana marszałka odpowiedź na skierowaną do mnie interpelację posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej pana Grzegorza Kurczuka w sprawie perspektyw polskiego wymiaru sprawiedliwości w świetle budżetu państwa na rok 2001.    Interpelacja po krótkiej prezentacji aktualnego stanu prac nad projektem budżetu państwa na rok 2001 i wynikającej stąd niepewności co do konstrukcji strony wydatkowej budżetu, szczególnie w zakresie zabezpieczenia środków na funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości, ze szczególnym uwzględnieniem sądownictwa, zawiera w konkluzji dwa pytania:    1. Czy jako minister sprawiedliwości podjąłem działania, aby wyjść naprzeciw rosnącym potrzebom sądów, np. przez przedłożenie skali potrzeb finansowych resortu podczas tworzenia budżetu na rok 2001?    2. Czy jest prawdą, że zwiększone potrzeby sądownictwa prawdopodobnie nie znajdą priorytetu w przyszłorocznym budżecie?    Odpowiadając na pytanie pierwsze, uprzejmie wyjaśniam, że stosownie do rozporządzenia ministra finansów z dnia 27 kwietnia 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i terminów opracowania materiałów do projektu budżetu na rok 2001 przedłożyliśmy w dniu 15 maja 2000 r. na ręce podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów pani Haliny Wasilewskiej-Trenkner plany rzeczowe zadań resortu sprawiedliwości, których realizacja wymago zaangażowania dodatkowych niezbędnych środków z budżetu państwa w 2001 r. Jednocześnie wskazaliśmy na uwarunkowania, które determinują konieczność podjęcia określonych działań zapewniających sprawowanie funkcji publicznoustrojowych przez wymiar sprawiedliwości, w tym również realizację Narodowego programu przygotowania do członkostwa w Unii Europejskiej i wykonywanie postanowień konwencji, do których implementowania Polska się zobowiązała.    Szczególnie zaakcentowane zostały potrzeby finansowe sądownictwa poprzez wskazania na rosnące zadania, wynikające z nowych regulacji prawnych, takie jak np.:    - przejęcie na mocy art. 237 ust. 1 konstytucji spraw rozpoznawanych dotychczas przez kolegia orzekające do spraw wykroczeń (ok. 800 tys. spraw), co zwiększy obciążenie wydziałów karnych o 100% (w 1999 r. wpłynęło do sądów 861 504 sprawy karne),    - wejście w życie z dniem 1 stycznia 2001 r. ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, który będzie jedyną centralną bazą danych wszystkich podmiotów rejestrowych i ma zapewnić bezpieczeństwo obrotu gospodarczego.    Wskazaliśmy również na konieczność kontynuowania działań reformatorskich polskiego sądownictwa, dalszych przekształceń infrastrukturalnych, usprawnienia i przyspieszenia toku prowadzonych postępowań, zmian orzecznictwa i praktyki sądowej, zwiększenia liczby etatów orzeczniczych i urzędniczych, co pozwoli na usunięcie istniejących barier powodujących niską sprawność sądów i powinno stopniowo zapewnić stan porównywalny ze standardem sądownictwa w państwach Unii Europejskiej.    To wszystko wymaga określonego strumienia środków publicznych, które w kolejnych latach muszą być kierowane na potrzeby wymiaru sprawiedliwości za pośrednictwem budżetu państwa. Jakie to będą środki w 2001 r., zadecyduje ostatecznie Sejm, przyjmując ustawę budżetową na rok 2001.    Równocześnie w odrębnych wystąpieniach kierowanych do pana premiera i do ministra finansów, jak również na forum Rady Ministrów przedstawiałem zagrożenia, jakie niesie niedoszacowanie potrzeb budżetowych wymiaru sprawiedliwości dla jego funkcjonowania, a tym samym dla sprawności i stabilności państwa jako całości. Odbywały się również przy moim współudziale spotkania gremiów, którym bliskie są sprawy polskiego sądownictwa. Tu pozwolę sobie wymienić: Krajową Radę Sądownictwa, rzecznika praw obywatelskich prof. Andrzeja Zolla, przedstawicieli parlamentu z marszałkiem Sejmu Maciejem Płażyńskim na czele. Dyskutowano o stanie i problemach finansowych sądownictwa w kontekście możliwości budżetowych państwa w 2001 r. Wszyscy wyrazili zrozumienie dla problemów sądownictwa i jego roli w państwie oraz zadeklarowali wsparcie w pracach nad projektem ustawy budżetowej.    Odpowiadając na pytanie drugie, chciałbym uprzejmie zaznaczyć, że przez cały czas trwania prac nad projektem budżetu państwa na rok 2001, jak już wskazałem, odpowiadając na pytanie pierwsze, zarówno Ministerstwo Sprawiedliwości, jak i ja sam nie ustawaliśmy w działaniach na rzecz zaliczenia zadań realizowanych przez wymiar sprawiedliwości do zadań priorytetowych państwa i przyznania tej części budżetu na rok 2001 szczególnych preferencji budżetowych. Między innymi w lipcu na wspólnym posiedzeniu KERM i KSRM zgłosiłem uwagi do przedłożonego przez ministra finansów projektu ˝Założeń do projektu budżetu państwa na 2001 r.˝, wnioskując o nadanie wymiarowi sprawiedliwości klauzuli priorytetu budżetowego. Podkreślenia przy tym wymaga, że w ostatnich latach stosowane były przy konstruowaniu kolejnych budżetów państwa preferencyjne zasady kształtowania wydatków na wymiar sprawiedliwości. Świadczy o tym udział wydatków przeznaczonych na wymiar sprawiedliwości w ogólnych wydatkach budżetu, który wzrósł z 2,22% w 1997 r. do 2,7% w roku 2000. W aktualnej dziś wersji projektu budżetu na rok 2001 na wydatki dla działu 755: Wymiar sprawiedliwości przewidziano kwotę 4504,8 mln zł, czyli nominalnie o 10,6%, a realnie o 3,4% więcej niż w 2000 r. Z kwoty tej na wydatki bieżące przypada 4296,4 mln zł, a na wydatki majątkowe 208,4 mln zł.    Jednak mimo zasadności rosnących potrzeb wymiaru sprawiedliwości limit wydatków państwa na 2001 r. wyznacza suma dochodów sektora finansów publicznych oraz możliwego do sfinansowania deficytu. Jak podkreśla minister finansów, ustalony w projekcie budżetu państwa na rok 2001 limit wydatków dla działu: Wymiar sprawiedliwości wyczerpuje możliwości finansowe państwa i jego zwiększenie mogłoby nastąpić wyłącznie poprzez zmniejszenie wydatków w innych działach.    Takie jest przedłożenie rządowe, ale ostateczną strukturę wydatków budżetowych państwa określi dopiero Sejm, przyjmując ustawę budżetową na 2001 r., dlatego szczególnie cieszy mnie zainteresowanie pana posła problemami finansowymi sądownictwa, wykazane w czasie poprzedzającym sejmową debatę budżetową.    Łączę wyrazy szacunku    Minister    Lech Kaczyński    Warszawa, dnia 7 grudnia 2000 r.