Debaty sejmoweIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie działalności Urzędu Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na przesłaną przy piśmie z Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2001 r., znak: DSPR 4401-477/01, interpelację posła Wiesława Kaczmarka w sprawie działalności Urzędu Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi z upoważnienia prezesa Rady Ministrów wyjaśniam, co następuje:    Odpowiadając na pierwsze pytanie interpelacji, informuję, że wynikający z przepisów ustawy z dnia 28 sierpnia 1999 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (DzU nr 139, poz. 934, z późn. zm.) obowiązek ochrony przez Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi interesów członków funduszy emerytalnych realizowany jest m.in. poprzez kontrolę dokonywanych przez fundusze emerytalne lokat pod kątem osiągania przez fundusze maksymalnego stopnia bezpieczeństwa i rentowności. Podstawowym zaś kryterium oceny efektywności inwestycyjnej otwartych funduszy emerytalnych są wyniki inwestycyjne funduszy emerytalnych mające odzwierciedlenie w stopniu zwrotu. Należy nadmienić, że różnica jednego punktu procentowego rocznie w stopie zwrotu osiąganej przez otwarte fundusze emerytalne w przeciętnym okresie opłacania składki to 20-30-procentowa zmiana w wysokości przyszłej emerytury. Wartość jednostki rozrachunkowej ma także istotne znaczenie przez cały okres wpłacania składek do funduszu, albowiem informuje członka funduszu o wysokości środków zgromadzonych na indywidualnym koncie emerytalnym (iloczyn wartości jednostki rozrachunkowej i ilości jednostek). Ustawodawca przewidział ponadto dwuletni okres dla oceny stóp zwrotu pod kątem osiągnięcia minimalnej stopy zwrotu.    Odpowiadając na drugie pytanie interpelacji, wyjaśniam, że konieczność i sens obliczania średniej ważonej stopy zwrotu wszystkich otwartych funduszy emerytalnych i minimalnej stopy zwrotu otwartych funduszy emerytalnych został szczegółowo określony przez ustawodawcę w przepisach prawa, którym trudno zarzucić jakikolwiek brak obiektywizmu. Zasady ustalania średniej ważonej stopy zwrotu wszystkich otwartych funduszy emerytalnych i minimalnej stopy zwrotu otwartych funduszy emerytalnych określają szczegółowo przepisy:    - rozdziału 17 oraz rozdziału 18 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (DzU nr 139, poz. 934, z późn. zm.),    - rozporządzenia Rady Ministrów w dniu 12 maja 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania stopy zwrotu i średniej ważonej stopy zwrotu wszystkich otwartych funduszy emerytalnych, sposobu i terminu zawiadamiania Urzędu Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi przez otwarty fundusz emerytalny o wysokości stopy zwrotu otwartego funduszu emerytalnego, wartości aktywów netto i wartości jednostki rozrachunkowej otwartego funduszu emerytalnego oraz sposobu podawania przez prezesa Urzędu Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi do publicznej wiadomości wysokości średniej ważonej stopy zwrotu wszystkich otwartych funduszy emerytalnych, a także sposobu i terminu przekazywania przez otwarty fundusz emerytalny informacji o wysokości stopy zwrotu funduszu do agencji informacyjnej (DzU nr 63, poz. 404).    Zadaniem Urzędu Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi jako centralnego organu administracji rządowej jest natomiast, zgodnie z przepisem art. 173 ust. 2 w związku z przepisem art. 200 ust. 2 pkt 9 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych oraz przepisem § 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 maja 1998 r., ustalenie wysokości średniej ważonej stopy zwrotu wszystkich otwartych funduszy emerytalnych i minimalnej stopy zwrotu otwartych funduszy emerytalnych w sposób rzetelny, miarodajny i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa.    Jednocześnie pragnę wskazać, że zamieszczona w pytaniu wypowiedź wiceprezesa Urzędu Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi została zacytowana niedokładnie i z pominięciem jej istotnych fragmentów. Artykuł w ˝Gazecie Wyborczej˝ dotyczył wykrytych przez UNFE nieprawidłowości w działalności inwestycyjnej Otwartego Funduszu Emerytalnego Commercial Union. Wcześniej autor przytoczył wypowiedź wiceprezesa Pawła Pelca, że ˝transakcja, o której pisze Commercial Union (...) od razu wzbudziła podejrzenia nadzoru (...). To pierwszy wypadek, kiedy klienci ponieśli szkodę w związku z transakcją zawartą przez towarzystwo emerytalne (...) urząd prowadzi dwa postępowania dotyczące operacji zawieranych przez dealerów innych towarzystw po cenach korzystniejszych od ceny rynkowej˝. W dalszej części artykułu przytoczona została kolejna wypowiedź wiceprezesa P. Pelca stanowiąca wskazanie konsekwencji powyższych praktyk. ˝Takie transakcje przynoszą członkom funduszy chwilową korzyść, bo pozwalają zwiększyć wartość jednostek rozrachunkowych. Jednakże zaburza to konkurencję i ogranicza przejrzystość systemu. Wartość jednostki rozrachunkowej przestaje być poważnym kryterium oceny OFE˝ (wszystkie cytaty za Łukasz Koliński, Tomasz Czarnecki, ˝Gdzie milion?˝, ˝Gazeta Wyborcza˝ z 8 maja 2000 r.).    W świetle powyższego należy jednoznacznie wskazać, że wiceprezes P. Pelc nie kwestionował roli wartości jednostki rozrachunkowej, a wręcz przeciwnie, wskazywał, jak jest istotne, aby była ona efektem rzeczywistych wyników działalności inwestycyjnej, i wskazywał na działania UNFE w celu wyeliminowania wszelkich nieprawidłowości w tym zakresie. Należy podkreślić, że wszystkie postępowania wskazane w artykule zostały zakończone wykryciem rażących nieprawidłowości i nałożeniem kar na towarzystwa, w których działalności stwierdzono te nieprawidłowości. Dobrze służy to przejrzystości wyników i wiarygodności stóp zwrotu. Konkludując, należy stwierdzić, że ustalenie minimalnej stopy zwrotu służy ochronie interesów członków otwartych funduszy emerytalnych i jest jak najbardziej celowe.    Odpowiadając na trzecie pytanie interpelacji, wyjaśniam, że nadrzędnym celem nadzoru sprawowanego przez Urząd Nadzoru jest ochrona interesów członków otwartych funduszy emerytalnych (art. 200 ust. 1 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych). Zadania, jakie nałożył ustawodawca na centralny organ administracji rządowej, jakim jest Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi, są realizowane m.in. poprzez współdziałanie z organami administracji rządowej oraz Narodowym Bankiem Polskim, w myśl przepisu art. 200 ust. 2 pkt 6 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. W szczególności Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi sprawdza, czy otwarte fundusze emerytalne, zgodnie z przepisem art. 139 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, lokują swoje aktywa, dążąc do osiągnięcia maksymalnego stopnia bezpieczeństwa i rentowności dokonywanych lokat. W realizacji tego zadania w większości przypadków niezbędny jest dostęp do informacji o wszystkich stronach transakcji zawieranych przez osoby zarządzające otwartymi funduszami emerytalnymi. Jeżeli istnieją podejrzenia, iż zarządzający otwartymi funduszami emerytalnymi stosują w działalności inwestycyjnej niedozwolone praktyki i tym samym działają na szkodę interesów członków otwartych funduszy emerytalnych, Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi zwraca się, na podstawie zawartych porozumień, do organów administracji publicznej kontrolujących pokrewne segmenty rynku finansowego: Generalnego Inspektoratu Nadzoru Bankowego lub Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z prośbą o:    a) stosowne informacje (np. o drugiej stronie transakcji zawartej przez otwarty fundusz emerytalny) niezbędne do kontynuowania postępowania administracyjnego lub    b) podjęcie działań w przedmiotowej sprawie, jeżeli jej załatwienie nie leży w kompetencji Urzędu Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi.    Każdorazowe naruszenie przepisów prawa, które zostało wykryte przez Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi i następnie udowodnione w toku postępowania administracyjnego, jest przez Urząd Nadzoru należycie sankcjonowane. Zatem konkludując, Urząd Nadzoru stale i efektywnie wykorzystuje swoje ustawowe uprawnienia z korzyścią dla członków OFE.    Odpowiadając na czwarte pytanie interpelacji, wyjaśniam, że transfery członków funduszy emerytalnych nie stanowią zagrożenia dla stabilności II filara, ponieważ są fundamentalnym prawem każdego uczestnika obowiązkowego sytemu i mają umocowanie w przepisach ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Migrację członków między poszczególnymi funduszami trudno nazwać nieumotywowaną, jeżeli zachowania członków opierają się na ocenie wyników inwestycyjnych funduszy. Groźbą dla stabilności systemu może stać się oferowanie korzyści materialnych i nieuczciwa akwizycja w stosunku do członków, w szczególności związana z wprowadzaniem ich w błąd. Na wszystkie te zagrożenia urząd zwracał już uwagę w raporcie ˝Bezpieczeństwo dzięki konkurencji˝, proponując m.in. stosowne obostrzenia w działalności akwizycyjnej towarzystw poprzez np. wprowadzenie egzaminów dla akwizytorów.    Odpowiadając na piąte pytanie interpelacji, wyjaśniam, że w myśl przepisów ustawy z dnia 28 sierpnia 1999 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (DzU nr 139, poz. 934, z późn. zm.) Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi, realizując ustawowe uprawnienia, sprawuje nadzór nad działalnością funduszy emerytalnych poprzez wykonywanie m.in. czynności kontrolnych związanych z działalnością inwestycyjną otwartych funduszy emerytalnych. Wszelkie przypadki nieprawidłowości w zakresie inwestycji są szczegółowo analizowane i w zależności od ustaleń podejmowane są przez Urząd Nadzoru odpowiednie decyzje.    Ocena realizacji postanowień ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych przeprowadzona przez Najwyższą Izbę Kontroli zakończyła się stwierdzeniem, z którego wynika, że NIK ˝nie zgłasza zasadniczych uwag do sposobu realizacji przez Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi jego podstawowego zadania, jakim jest ochrona interesów członków funduszy oraz uczestników pracowniczych programów emerytalnych. W szczególności odnosi się to do takich działań Urzędu Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi w zakresie nadzoru nad działalnością powyższych funduszy i towarzystw, jak (...):    - prowadzenie przez UNFE kompleksowych analiz i weryfikacji sprawozdań funduszy emerytalnych w celu ustalenia, czy ich działalność lokacyjna jest zgodna z wymogami ustawy o funduszach emerytalnych;    - podjęcie inicjatywy określenia formalnych zasad współpracy z Generalnym Inspektoratem Nadzoru Bankowego oraz Komisją Papierów Wartościowych i Giełd w zakresie wzajemnego przekazywania informacji, które mogą być niezbędne do wykonywania zadań przez te instytucje (...)˝.    Urząd w ramach działalności nadzorczej wielokrotnie stwierdzał naruszanie przepisów prawa przez otwarte fundusze emerytalne w zakresie inwestycji, nakładając na towarzystwa emerytalne kary pieniężne w jedenastu przypadkach.    W konsekwencji należy stwierdzić, że Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi w należyty sposób wywiązał się i nadal wywiązuje ze swojego ustawowego obowiązku nadzoru nad działalnością otwartych funduszy emerytalnych i ochroną interesów członków funduszy emerytalnych.    Pozostając w przekonaniu, iż powyższe wyjaśnienia pan marszałek uzna za wyczerpujące,    Z poważaniem    Prezes UNFE    Cezary Mech    Warszawa, dnia 22 czerwca 2001 r.