Debaty sejmoweIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie reformy ubezpieczeń społecznych w zakresie przekazywania składek z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do otwartych funduszy emerytalnych

   W związku z interpelacją pani poseł Renaty Szynalskiej w sprawie reformy ubezpieczeń społecznych w zakresie przekazywania składek z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do otwartych funduszy emerytalnych, znak: SPS-0202-6325/01, pragnę poinformować, zgodnie z informacjami przekazanymi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, co następuje:    Ad 1 i 4: Rząd jest świadom, iż przeciągający się brak sprawnie funkcjonującego systemu informatycznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) może powodować problemy w ewidencji składek i ich przepływie na indywidualne konta ubezpieczonych w otwartych funduszach emerytalnych (OFE). Firma Prokom Software SA 10 października 1997 r. podpisała z ZUS umowę o zaprojektowanie i wykonanie ˝Kompleksowego systemu informatycznego˝ (KSI) dla ZUS oraz przekazaniu do eksploatacji oprogramowania użytkowego w ZUS. System ten, złożony z ponad dwustu modułów, wykonuje Prokom Software SA. Złożoność systemu księgowania składek w znacznej mierze opóźniła opracowanie wymagań i w konsekwencji opóźniła wprowadzenie systemu ewidencji kont i funduszy.    Niebagatelną przyczyną nie w pełni sprawnego przepływu składek do OFE jest niezgodność liczby członków zgłoszonych przez OFE, a zgłoszonych przez płatników składek. Wynika to m.in. z:    - różnych identyfikatorów w zgłoszeniach od płatników i OFE (fundusze mimo nałożonego na nie obowiązku uzupełnienia identyfikatorów nie uzupełniły wszystkich),    - zapisywanie się do funduszy osób, które nie podlegały ubezpieczeniu społecznemu (niewłaściwe działanie funduszy lub ubezpieczonych) - zasady rejestracji nakazują przyjmować przez ZUS takie członkostwa,    - błędy w dokumentach od płatników składek lub OFE uniemożliwiające skojarzenie ze sobą zgłoszeń z różnych instytucji.    Mając świadomość wagi problemu, w zakładzie podjętych zostało szereg działań zmierzających do wyjaśnienia i skorygowania istniejących nieprawidłowości. Szereg błędów wpływających na przesyłanie do OFE składek osób ubezpieczonych jest powodowanych błędami popełnianymi przez banki, płatników i ubezpieczonych. Uruchomiono tysiące postępowań wyjaśniających z wykorzystaniem aplikacji interaktywnych, wdrożonych i funkcjonujących w terenowych jednostkach ZUS:    - Punkt informacyjny - zapewniający obsługę płatnika i ubezpieczonego w zakresie danych w dokumentach i stanie rozliczeń na koncie.    - ZS - powiadamianie płatników o błędach w dokumentach ubezpieczeniowych.    - GKW - identyfikacja i korekta bankowych dokumentów płatniczych, umożliwiająca łączenie skorygowanych wpłat do właściwych kont płatników.    Skala błędów oraz fakt, że bardzo często określenie przyczyny jest możliwe dopiero po pracochłonnej analizie pojedynczego przypadku przez pracownika zakładu stanowią trudność w szybkim rozwiązaniu problemu. Liczba postępowań wyjaśniających uruchamianych w ciągu miesiąca sięga dziesiątek tysięcy i wielokrotnie przekracza możliwą wydajność zakładu w wyjaśnianiu spraw. Zakład, jak każda instytucja, jest w stanie wyjaśnić tylko pewną liczbę spraw, której nie da się przekroczyć przy określonych zasobach czasowych i finansowych. Eliminacja m.in. bardzo wysokiej stopy błędów w dokumentach rozliczeniowych płatników znalazła poparcie parlamentu, czego wynikiem jest wprowadzenie ustawowego obowiązku przekazywania dokumentów do ZUS drogą elektroniczną, co powinno radykalnie zmniejszyć ilość nieprawidłowości i przyspieszyć proces projektowania, wykonywania i wdrażania ˝Kompleksowego systemu informatycznego˝ w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.    Ad 2: W planie funduszu nie przewiduje się uregulowania w 2001 r. zobowiązań powstałych z tytułu zaciągniętych pożyczek z budżetu państwa wraz z naliczonymi odsetkami na kwotę 7781 mln zł. Ewentualna spłata zadłużenia może nastąpić jedynie w sytuacji osiągnięcia ponadplanowych dochodów własnych bądź oszczędności w planowanych wydatkach funduszu. ZUS może zaciągnąć kredyt w bankach komercyjnych do wysokości 2974,9 mln zł, przy czym aktualnie ma otwartą linię kredytową do wysokości 2194,9 mln zł. ZUS dokonuje okresowych spłat kredytów i tym samym dopasowuje stan zadłużenia do bieżących potrzeb, nie korzystając z długoterminowych kredytów komercyjnych - stan zadłużenia na dzień 31 grudnia 2000 r. wyniósł 570 mln zł.    Od początku 2001 r. w związku z wysokimi wpłatami na rachunek ubezpieczeń społecznych zadłużenie z tytułu kredytów bankowych systematycznie malało. Średniomiesięczna wartość wykorzystywanych środków z linii kredytowych w okresie styczeń-kwiecień 2001 r. nie przekraczała kwoty 300 mln zł. W związku z nową formą kredytowania (całość zadłużenia w bankach komercyjnych stanowią obecnie kredyty rewolwingowe) zostały osiągnięte wymierne korzyści finansowe. Linie kredytowe wykorzystywane są jedynie w okresach zwiększonych wypłat, kiedy środki ze składek oraz z budżetu państwa są niewystarczające dla pokrycia bieżących zobowiązań. W przeciwieństwie do standardowych kredytów obrotowych, które uniemożliwiają dokonywanie spłat z okresowych nadwyżek finansowych, kredyty rewolwingowe pozwalają na płynne korzystanie z finansowania zewnętrznego w wysokości dostosowanej do bieżących potrzeb. Tym samym odsetki naliczane są jedynie od faktycznie wykorzystanych środków, a nie od pełnej kwoty, na jakie opiewają umowy kredytowe. Z tego powodu w okresie styczeń-kwiecień 2001 r. szacowane oszczędności z tytułu niższych kosztów odsetkowych wyniosły 166,6 mln zł.    Wypłacalność świadczeń z FUS, zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, gwarantowana jest przez państwo. Jednocześnie dla deficytu sektora publicznego nie ma większego znaczenia, czy dla sfinansowania tych świadczeń fundusz zasilany będzie środkami w formie dotacji, czy pożyczki z budżetu państwa. Zaprzestanie dofinansowywania FUS przez budżet państwa i utrzymanie wysokości świadczeń na aktualnym poziomie może być zrekompensowane tylko poprzez podwyższenie wysokości składek na ubezpieczenia społeczne, a więc wzrost kosztów pracy, co wobec rosnącego bezrobocia miałoby gorszy wydźwięk społeczny i skutki gospodarcze niż wzrost deficytu finansów publicznych.    Ponadto informuję, że sam fakt nieprzekazania przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne lub przekazanie ich z opóźnieniem nie ma wpływu na powstanie zaległości wobec otwartych funduszy emerytalnych. Zobowiązanie to powstaje w momencie opłacenia składek przez płatnika i nieprzesłania ich do OFE przez ZUS w odpowiednim terminie.    Ad 3: Zakres informacyjny druków ewidencyjnych, rozliczeniowych i płatniczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, określony w rozdziale 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, nie na wpływu na spowolnienie lub przyspieszenie przesyłania składek na indywidualne konta OFE, ponieważ proces przekazywania tych składek do OFE nie zależy od zakresu informacyjnego druków, lecz od prawidłowych i tożsamych danych identyfikacyjnych dotyczących ubezpieczonego i płatnika składek na dokumentach zgłoszeniowych, rozliczeniowych i płatniczych przekazywanych przez płatnika składek do ZUS oraz danych identyfikacyjnych zgłoszonych do zakładu przez otwarty fundusz emerytalny. Istotne znaczenie dla terminowego i prawidłowego przekazania przez zakład składek należnych za osobę ubezpieczoną do OFE ma szczególnie fakt przekazania przez płatnika składek w ustawowym terminie prawidłowej informacji o należnych składkach (na drukach zgłoszeniowych i rozliczeniowych) i równocześnie dokonanie pełnej, należnej i prawidłowo oznaczonej wpłaty składek.    Należy podkreślić, że zakres informacyjny, układ formalny i częstotliwość przekazywania do zakładu dokumentów ubezpieczeniowych określone szczegółowo w rozporządzeniu ministra finansów z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie określenia wzoru bankowego dokumentu płatniczego składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, oraz w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 4 grudnia 1998 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz innych dokumentów (DzU z 1998 r. nr 149, poz. 981 i 982) wynikają bezpośrednio z zakresu informacyjnego dla płatnika składek i dla osoby ubezpieczonej, przewidzianego w rozdziale 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.    Poza danymi identyfikacyjnymi, które mają bezpośredni wpływ na przekazywanie składek do OFE, takimi jak: nazwa płatnika składek, nazwisko i imię ubezpieczonego, numery identyfikacyjne (NUSP, NIP, REGON, PESEL) bądź numer dowodu osobistego lub paszportu), pozostałe dane o płatniku składek lub o ubezpieczonym służą do prawidłowego rozliczenia i poboru składek oraz do bieżącego przyznawania i wypłaty przez zakład świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowych, chorobowego i wypadkowego, a także do prawidłowego rozliczania i przekazywania składek na ubezpieczenie zdrowotne do kas chorych.    Formularze ubezpieczeniowe są tylko tabelarycznym odzwierciedleniem rozwiązań systemowych powołanej ustawy i ich uproszczenie wiązałoby się ze zmianą całego systemu ubezpieczeń społecznych.    Sekretarz stanu    Ewa Lewicka    Warszawa, dnia 16 maja 2001 r.