Debaty sejmoweIV Kadencja

Interpelacja w sprawie uznawania przychodów dla celów podatku dochodowego z tytułu odsetek objętych konwersją w trybie nowacji

   Jedną z form uregulowania zadłużeń służby zdrowia jest konwersja w trybie nowacji wierzytelności wobec skarbu państwa z tego tytułu na skarbowe papiery wartościowe (obligacje skarbowe asymilowane do obligacji pożyczki państwowej o oprocentowaniu stałym).    Nowacji podlega łączna kwota wierzytelności (według ich wartości nominalnej) oraz odsetki za zwłokę od tych wierzytelności naliczone do dnia konwersji.    W tej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z nowacją w rozumieniu art. 506 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym: ˝Jeżeli w celu umorzenia zobowiązania dłużnik zobowiązuje się za zgodą wierzyciela spełnić inne świadczenia albo nawet to samo świadczenie, lecz z innej podstawy prawnej, zobowiązanie dotychczasowe wygasa˝. Istotą wskazanej instytucji jest więc doprowadzenie do wygaśnięcia dotychczasowego zobowiązania:    - bądź to na skutek umownej zmiany przedmiotu świadczenia,    - bądź też zmiany jedynie samego tytułu świadczenia.    W przypadku konwersji zadłużenia służby zdrowia na obligacje skarbowe mamy do czynienia z drugą ze wskazanych wyżej konstrukcji. Zmianie ulega tutaj jedynie podstawa prawna zobowiązania skarbu państwa do spełnienia świadczenia, przy jednoczesnym zachowaniu tożsamości rodzajowej samego świadczenia. W istocie bowiem skarb państwa w dalszym ciągu pozostaje dłużnikiem z wierzytelności pieniężnej, z tym że po konwersji owo zobowiązanie swoją podstawę prawną znajduje w uzyskanych przez wierzyciela dłużnych papierach wartościowych, podczas gdy poprzednie zobowiązanie dłużnika wygasło.    W wyniku dokonania nowacji następuje zmiana struktury wierzytelności przysługującej wierzycielowi. Naliczone dotychczas odsetki są zaliczane na poczet należności głównej. Tak więc w wyniku konwersji wartość nominalna otrzymanych przez wierzyciela obligacji skarbowych równa jest wartości dotychczasowej należności głównej oraz naliczonych na dzień nowacji odsetek.    W związku z konwersją w powyższym trybie powstaje pytanie o jej skutki w podatku dochodowym. Mając na uwadze postanowienia art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych: ˝do przychodów nie zalicza się kwot naliczonych, lecz nieotrzymanych odsetek od należności, w tym również od udzielonych pożyczek (kredytów)˝. W konsekwencji więc nie powinno budzić wątpliwości, że do dnia nowacji naliczone (lecz nieotrzymane) odsetki od wierzytelności przysługujących wierzycielowi nie powinny być wliczane w poczet przychodów w rozumieniu wskazanej wyżej ustawy.    Wątpliwości interpretacyjne budzi natomiast kwestia, czy powyższa sytuacja uległa zmianie w wyniku nowacji zobowiązań (czyli na dzień nowacji). W moim przekonaniu na dzień nowacji długu nie powstanie przychód podatkowy z tytułu odsetek objętych konwersją. Dalej bowiem mamy do czynienia, wprawdzie nie z tym samym, ale rodzajowo z takim samym przedmiotem świadczenia (wierzytelnością pieniężną) jak pierwotnie (tj. przed dokonaniem nowacji). Stąd też nie ma żadnych racjonalnych przesłanek przemawiających za zakwalifikowaniem - w dacie dokonania odnowienia zobowiązania - jako przychodu podatkowego wierzyciela otrzymanej w wyniku konwersji wartości nominalnej części obligacji, odpowiadającej wartości odsetek naliczonych przed konwersją (wyrażającej w swej istocie wierzytelność pieniężną). Wierzytelność odpowiadająca odsetkom objętym nowacją byłaby natomiast przychodem podatkowym w dniu wykupu obligacji przez emitenta. Odrębną zaś sprawą jest opodatkowanie odsetek od obligacji nabytych w drodze konwersji; będą one przychodem dla celów podatkowych w dniu ich realizacji.    Przedstawiając powyższe, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie: W którym momencie odsetki objęte konwersją w trycie nowacji długu skarbu państwa stanowią przychód dla celów podatku dochodowego?    Poseł Helena Góralska    Warszawa, dnia 5 kwietnia 2000 r.