Debaty sejmoweIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wykupu ziemi przez cudzoziemców

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo z dnia 10 stycznia 2002 r. o sygn. SPS-0202-326/02 przekazujące interpelację posła na Sejm RP pani Gertrudy Szumskiej w sprawie wykupu ziemi przez cudzoziemców, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.    Problematykę obrotu nieruchomościami w Polsce z udziałem cudzoziemców reguluje ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (DzU nr 54, poz. 245, z późn. zm.).    W przepisach tej ustawy zawarty jest wymóg uzyskania przez cudzoziemca zamierzającego nabyć na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomość na własność lub w wieczyste użytkowanie zezwolenia ministra spraw wewnętrznych i administracji wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, każdorazowo za zgodą ministra obrony narodowej, a w przypadku nieruchomości o charakterze rolnym również za zgodą ministra rolnictwa i rozwoju wsi. Wymienione organy wyrażają zgodę na udzielenie zezwolenia i tym samym współdecydują z ministrem spraw wewnętrznych i administracji w poszczególnych przypadkach o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców w Polsce. Zgody tychże ministrów mają zatem charakter konstytutywny. Brak zgody jednego z nich oznacza niemożność wydania decyzji pozytywnej, zaś decyzja pozytywna wydana bez zgody wymienionych ministrów jest prawnie wadliwa. Zajęcie stanowiska przez ministra obrony narodowej oraz przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi następuje w drodze postanowienia zgodnie z art. 105 § 5 K.p.a. (DzU z 2000 r. nr 98, poz. 1071, z późn. zm.).    W celu zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie wniosku cudzoziemca minister spraw wewnętrznych i administracji na podstawie art. 2 ustawy - z uwzględnieniem art. 7 K.p.a. - przed wydaniem decyzji w sprawie zezwolenia może:    1) zażądać przedstawienia dowodów i informacji niezbędnych do rozpatrzenia wniosku (art. 2 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy),    2) dokonać, także przy pomocy organów podległych właściwym ministrom, sprawdzenia, czy nabycie nieruchomości przez cudzoziemca nie spowoduje zagrożenia obronności, bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, a także czy będzie ono zgodne z interesem państwa (art. 2 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy).    Ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie zawiera przepisów określających, jakimi kryteriami powinien kierować się minister spraw wewnętrznych i administracji przy wydawaniu zezwoleń. Kryteria te wykształciły się w praktyce i zostały zaakceptowane przez Sejm RP przy zatwierdzaniu sprawozdań ministra spraw wewnętrznych i administracji z realizacji ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców za kolejne lata.    Przy rozpatrywaniu indywidualnych wniosków o wydanie zezwolenia minister spraw wewnętrznych i administracji uwzględnia więzi łączące cudzoziemca z Polską, a zwłaszcza:    1) posiadanie polskiej narodowości lub polskiego pochodzenia,    2) zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej,    3) zamieszkiwanie w Polsce na podstawie Karty stałego pobytu,    4) członkostwo w kadrze kierowniczej (prezes, członek zarządu) przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego.    Minister spraw wewnętrznych i administracji wydaje zezwolenie na zakup ziemi przez cudzoziemców, uwzględniając potrzeby życiowe (mieszkaniowe) wnioskodawców. Maksymalna dopuszczalna powierzchnia, na zakup której wydawane jest w takich przypadkach zezwolenie, wynosi 50 arów (5000 m2).    Przy rozpatrywaniu wniosków osób prawnych o wydanie zezwolenia minister spraw wewnętrznych i administracji uwzględnia prowadzenie przez nie w Polsce działalności gospodarczej, zgodnie z przepisami prawa polskiego. Zezwolenie mogą więc otrzymać:    1) spółki handlowe z siedzibą w Polsce, jeżeli nabycie jest bezpośrednio konieczne do celów prowadzenia działalności gospodarczej,    2) podmioty gospodarcze z siedzibą za granicą posiadające w Polsce przedstawicielstwo - na jego potrzeby.    Możliwość uzyskania zezwolenia mają także fundacje, stowarzyszenia i inne podmioty zarejestrowane na podstawie prawa polskiego, na uzasadnione potrzeby prowadzonej działalności pożytecznej dla państwa polskiego.    Należy podkreślić, iż udzielone cudzoziemcowi przez ministra spraw wewnętrznych i administracji zezwolenie na nabycie nieruchomości nie zastępuje orzeczeń sądów i decyzji administracyjnych innych organów państwowych i samorządowych wymaganych bądź wydawanych na podstawie innych ustaw.    Zezwolenie nie zwalnia także od obowiązku zachowania wymogów określonych przepisami odrębnych ustaw - nabywca powinien we własnym interesie wcześniej upewnić się, czy możliwe będzie zrealizowanie celu, dla którego zamierza nabyć daną nieruchomość.    Udzielone cudzoziemcowi zezwolenie nie powoduje przyznania mu żadnych innych praw poza tym, że może być on potencjalnym nabywcą nieruchomości. Nie rodzi ono również żadnych innych praw i obowiązku po stronie zbywcy, poza prawem, ale nie obowiązkiem, zbycia nieruchomości cudzoziemcowi, który uzyskał zezwolenie.    Ponadto zezwolenie jako akt administracyjny władzy publicznej nie niesie ze sobą szczególnych skutków w sferze cywilnoprawnej. Umożliwia jedynie cudzoziemcowi nabycie nieruchomości na zasadach ogólnych, tj. takich, jakie obowiązują obywateli polskich.    Posiadanie lub nieposiadanie zezwolenia rzutuje jednak na możliwość dokonywania czynności prawnych. Zgodnie z art. 5 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców bez przedstawienia zezwolenia ministra spraw wewnętrznych i administracji nie można dokonywać czynności prawnych wpisów prawa własności i prawa wieczystego użytkowania nieruchomości. Jeżeli jednak cudzoziemiec dokona nabycia nieruchomości bez stosownego zezwolenia, w myśl art. 6 ustawy jest ono nieważne.    Podkreślić należy, iż ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie reguluje innych form władania nieruchomościami, np. w ramach takich umów zobowiązaniowych jak najem, dzierżawa czy też spółdzielcze prawo do lokalu, niekiedy błędnie traktowanych na równi z prawem własności czy użytkowania wieczystego.    Biorąc pod uwagę powyższe, można stwierdzić, iż nabywanie ziemi przez cudzoziemców w Polsce pozostaje pod kontrolą państwa.    Jednocześnie należy wskazać, iż przedstawiane corocznie sprawozdania ministra spraw wewnętrznych i administracji dotyczące realizacji ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców zostały przyjęte przez Sejm RP.    Według danych statystycznych zebranych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w 1999 r. cudzoziemcy uzyskali 142 zezwolenia ministra spraw wewnętrznych i administracji na nabycie nieruchomości rolnych o powierzchni 246,35 hektara. W 2000 r. minister spraw wewnętrznych i administracji udzielił cudzoziemcom 180 zezwoleń na nabycie nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni 552,4574 ha.    Z podanej powyżej łącznej liczby zezwoleń 150 zezwoleń dotyczyło nieruchomości, a 30 akcji i udziałów w spółkach posiadających nieruchomości rolne.    Osoby fizyczne uzyskały łącznie 76 zezwoleń na nabycie nieruchomości o łącznej powierzchni 55,8406 ha, zaś osoby prawne 74 zezwolenia na nabycie nieruchomości o łącznej powierzchni 321,3415 ha.    W 2000 r. cudzoziemcy uzyskali najwięcej zezwoleń na nabycie nieruchomości rolnych położonych w województwach:    a) dolnośląskim (26 zezwoleń w odniesieniu do 53,845 ha nieruchomości),    b) mazowieckim (21 zezwoleń w odniesieniu do 37,9873 ha nieruchomości),    c) śląskim (17 zezwoleń w odniesieniu do 15,3692 ha nieruchomości),    d) opolskim (14 zezwoleń w odniesieniu do 18,5382 ha nieruchomości),    e) małopolskim (12 zezwoleń w odniesieniu do 28,2382 ha nieruchomości),    f) zachodniopomorskim (9 zezwoleń w odniesieniu do13,3057 ha nieruchomości),    g) pomorskim (8 zezwoleń w odniesieniu do 15,3504 ha nieruchomości).    Najwięcej zezwoleń na nabycie akcji i udziałów w spółkach posiadających nieruchomości rolne (w odniesieniu do powierzchni nieruchomości) otrzymał kapitał:    a) niemiecki - w odniesieniu do 69,9869 ha nieruchomości,    b) holenderski - w odniesieniu do 18,6411 ha nieruchomości,    c) Luksemburg - 11,6958 ha nieruchomości,    d) amerykański - w odniesieniu do 10,0251 ha nieruchomości,    e) austriacki - w odniesieniu do 9,58 ha nieruchomości.    Ponadto w 2000 r. minister spraw wewnętrznych i administracji w 16 przypadkach odmówił cudzoziemcom udzielenia zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnych w Polsce. Decyzje odmawiające udzielenia zezwolenia związane były z brakiem zgody ze strony ministra rolnictwa i rozwoju wsi na udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości w Polsce.    Podsekretarz stanu    Andrzej Barcikowski    Warszawa, dnia 5 lutego 2002 r.