Debaty sejmoweIV Kadencja

Interpelacja w sprawie łamania przepisów prawa pracy w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Finansów - ponowna

   Szanowny Panie Premierze! Z przykrością stwierdzam, że odpowiedź na interpelację w sprawie łamania prawa pracy w jednostkach organizacyjnych resortu finansów (ogłoszona 23 września 2004 r.) jest kolejnym dowodem, w jaki sposób Minister Finansów w praktyce realizuje postanowienie art. 115 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Treść udzielonej odpowiedzi na interpelację nie stanowi nawet próby rzetelnej i zgodnej z prawdą odpowiedzi na zadane pytania.    Odnośnie łamania prawa pracy wspomniano jedynie pismo Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 12 stycznia 2004 r., znak: OS2-033-2/2004/M/OS142, w kontekście prób unormowania sytuacji w resorcie, podczas gdy pismo to stanowiło właśnie jaskrawy przykład naruszania prawa pracy. Właśnie to pismo spowodowało nakaz naruszania prawa pracy, gdyż w nim zawarto polecenie służbowe, aby nie naliczać wypłat obligatoryjnych pracownikom w pełnej wysokości. Pozostała część odpowiedzi na interpelację zawiera jedynie opis okoliczności regulacji wynagrodzeń w resorcie finansów po 1 stycznia 2004 r., przy czym również w tym przypadku zawiera wiele nieścisłości i przekłamań. Udzielający odpowiedzi Minister Finansów podał: ˝W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. postanowień art. 15 pkt 4 i art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizacje jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz.U. Nr 137, poz. 1302) z dniem tym zmienione zostały zasady finansowania wynagrodzeń pracowników poprzez włączenie części premii do wynagrodzeń budżetowych. Stosownie do wyżej wymienionych przepisów z dniem 1 stycznia 2004 r. nastąpiło przeniesienie ze środków specjalnych do budżetu państwa finansowania wynagrodzeń pracowników jednostek skarbowych w części odpowiadającej wartości 60% ujętych w budżecie państwa na 2003 r. wynagrodzeń osobowych skorygowanych o wskaźnik wynagrodzeń. Przedłużające się prace nad uchwaleniem ustawy budżetowej na 2004 r., zakończone uchwaleniem ustawy w dniu 23 stycznia 2004 r., a także konieczność wypracowania modelu zasad włączenia premii do wynagrodzeń i uzgodnienie go ze związkami zawodowymi spowodowały, że prace związane z przeliczeniem wynagrodzeń pracowników we wszystkich jednostkach organizacyjnych zostały zakończone w maju br. Sprawozdawczość kwartalna dotycząca planu etatów i wynagrodzeń przedstawiona przez jednostki skarbowe za drugi kwartał br. przedstawiła już nowe wynagrodzenia, a więc pokazała - w stosunku do przyjętego modelu - prawidłowość premii do wynagrodzeń˝. Są to stwierdzenia nieprawdziwe. Potwierdza to Zastępca Głównego Inspektora Pracy w piśmie znak GNP/69/0733-03/04 z dnia 8 czerwca 2004 r. skierowanym do Przewodniczącego Rady Ochrony Pracy, który stwierdza, ˝że zastosowanie się kontrolowanych jednostek do polecenia zawartego w piśmie Ministerstwa Finansów z dnia 12 stycznia 2004 r. znak: OS2-033-2/2004/M/OS142 zalecającego dokonywanie od dnia 1 stycznia 2004 r. wypłat wyłącznie ze środków budżetowych przysługujących pracownikowi w dniu wypłaty należności, czyli w praktyce nienaliczania należności od wypłaconych premii kwartalnych - spowodowało zaniżenie wynagrodzenia i zasiłku za czas choroby, nagród jubileuszowych, odpraw, wynagrodzenia za czas urlopu i innych należności˝. Oznacza to tym samym, że pismo GIKS OS2-033-2/2004/M/OS142 zawierało polecenie służbowe nakazujące działania sprzeczne z prawem, gdyż w wielu przypadkach sposób naliczania wypłat obligatoryjnych uzależnia ich wysokość nie od wielkości bieżącego wynagrodzenia, lecz od wynagrodzenia uzyskiwanego przez pracownika we wcześniejszym okresie. Wynika to wprost z przepisów, w tym:    1. Z § 8 zarządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. z 1989 r. Nr 44, poz. 358 ze zmianami), który określa, że podstawę obliczenia nagrody jubileuszowej stanowi wynagrodzenie przysługujące pracownikowi w dniu jej wypłaty, a jeżeli dla pracownika jest to korzystniejsze - wynagrodzenie przysługujące mu w dniu nabycia prawa do nagrody. Nagrodę oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego jak za urlop wypoczynkowy, a zasady te określa wydane na podstawie art. 173 Kodeksu pracy rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. z 1997 r. Nr 2 poz. 14 ze zm.).    2. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. z 1997 r. Nr 2 poz. 14 ze zm.) stanowi z kolei, że wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego ustala się z uwzględnieniem wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy - w tym także przysługującej pracownikowi premii, przy czym składniki wynagrodzenia przysługujące pracownikowi za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, wypłacone w okresie 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu, uwzględnia się przy ustalaniu ekwiwalentu w średniej wysokości z tego okresu. Tym samym kwota wypłaconej nagrody jubileuszowej powinna uwzględnić tzw. premie kwartalną otrzymaną przez pracownika w 2003 r.    W związku z powyższym nie jest prawdą, że niewypłacanie wypłat obligatoryjnych miało związek z ˝przedłużającymi się pracami nad uchwaleniem ustawy budżetowej na 2004 r. (...), a także koniecznością wypracowania modelu zasad włączenia premii do wynagrodzeń i uzgodnienie go ze związkami zawodowymi˝. Owszem, mogło to mieć wpływ na termin zakończenia prac nad ˝wypracowaniem modelu zasad włączenia premii do wynagrodzeń˝, ale nie na wypłaty obligatoryjne. Trzeba przy tym podkreślić, że powoływanie się na uzgodnienia ze związkami zawodowymi jako przyczyny późnego zakończenia przez MF prac nad wypracowaniem modelu zasad włączenia premii do wynagrodzeń˝ to zwykłe nadużycie. Z informacji uzyskanej od jedynych reprezentatywnych związków zawodowych funkcjonujących w izbach skarbowych, urzędach skarbowych oraz urzędach kontroli skarbowej (Sekcja Krajowa NSZZ ˝S˝ Pracowników Skarbowych) proces uzgodnień z MF na ten temat zakończyły one jeszcze w grudniu 2003 r., przy czym do żadnych uzgodnień w tym zakresie nie doszło z uwagi na brak jakichkolwiek ustępstw MF w stosunku do pierwotnych gotowych jeszcze w listopadzie 2003 r. projektów. Zakończenie w maju 2004 r. przeliczania wynagrodzeń, o czym w piśmie do Marszałka Sejmu wspomina Ministerstwo Finansów, świadczy zatem o nieudolnym wprowadzaniu reformy z jednej strony, z drugiej zaś potwierdza zarzut, zgodnie z którym pracownicy w okresie od stycznia 2004 r. do maja 2004 r. świadczyli pracę bez wiedzy, za jakie wynagrodzenie. Jest to kolejny przykład łamania prawa pracy w Ministerstwie Finansów - tym razem art. 29 § 2 w związku z art. 29 § 1 pkt 3 i § 4 Kodeksu pracy.    Stwierdzenie Ministra Finansów, cytuję: ˝Do dnia dzisiejszego z żadnej jednostki nie dotarły do Ministerstwa Finansów skargi w sprawie braku wypłaty nowych wynagrodzeń w jednostkach skarbowych˝. Tutaj chciałam podać, że według mojej wiedzy w sprawie ustalenia wysokości wynagrodzeń wpłynęło po 1 stycznia 2004 r. bardzo dużo skarg. Ostatnim przykładem są skargi złożone przez pracowników Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego, o czym donosiła w dniu 13 września 2004 r. Gazeta Wyborcza w artykule ˝Skarbowcy do kontroli˝. Należy przy tym przypomnieć, że nie są to jedyne skargi pracowników służb skarbowych na wysokość ustalonych wynagrodzeń po dniu 1 stycznia 2004 r.    Kolejne stwierdzenie Ministra Finansów, że ˝Za tym niekorzystnym dla pracowników skarbowości rozwiązaniem, pozbawiającym ich części wynagrodzeń, głosowała także autorka niniejszej interpelacji Pani Poseł Barbara Marianowska. Tak wysokie obciążenie przychodów środków specjalnych spowodowało, że pracownicy jednostek zostali pozbawieni premii za I kwartał 2004 r., a za II kwartał prawo do wypłaty premii uzyskała połowa jednostek skarbowych, jednakże w bardzo niewielkich kwotach˝. Jest to wręcz nieprzyzwoite, gdyż winę za łamanie prawa pracy Minister Finansów przerzuca na nas, parlamentarzystów głosujących za obowiązkiem wpłaty do budżetu 40% planowanych wpływów środków specjalnych, co nie miało żadnego wpływu na wypłaty obligatoryjne. Mogło to mieć i miało wpływ na wysokość premii w resorcie finansów w 2004 r., ale należy pamiętać, iż to MF w ustawie budżetowej zaproponował znacznie zawyżone planowane wpływy środków specjalnych. To głównie spowodowało brak środków na premie dla pracowników służb skarbowych (naliczenie 40% od znacznie zawyżonych planowanych kwot planowanych wpływów środków specjalnych spowodowało pozostawienie do dyspozycji służb skarbowych bardzo niewielkich środków na premie) i takiemu stanowi faktycznemu Minister Finansów nie zaprzeczy. Nie można też się zgodzić ze stwierdzeniem, że cyt. ˝Prawidłowość naliczania i wypłacania od 1 stycznia 2004 r. należnych pracownikom wypłat obligatoryjnych ze środków specjalnych, tj. nagród jubileuszowych, odpraw emerytalnych, ekwiwalentów za urlop oraz wynagrodzenia na czas niezdolności do pracy, zostały uregulowane wytycznymi przesłanymi do jednostek skarbowych (OS2-033-2/2004/M/OS142 z dnia 12 stycznia br. oraz OS2-033-2/1/2004/OS2255 z 12 maja br.) oraz liczną korespondencją z Państwową Inspekcją Pracy - co pozwoliło na ujednolicenie zasad wypłacania w jednostkach świadczeń z tytułu tych wypłat˝. Jak wcześniej wspomniano to właśnie pismo OS2-033-2/2004/M/Os 142 z dnia 12 stycznia 2004 r. nakazywało łamanie prawa pracy. Wskazywanie zatem na to pismo jako nakaz prawidłowego uregulowania wypłat jest zwykłym nadużyciem. Do nieprzemyślanych i niecelowych działań Ministra Finansów, o których informują pracownicy, należą takie, jak:    - zaniżanie podstawy naliczania tych wypłat obligatoryjnych,    - zmniejszanie wynagrodzeń pracowników z uwagi na utworzenie kilkuset nowych stanowisk kierowniczych bez zagwarantowania na ten cel dodatkowych środków w budżecie państwa,    - przeniesienia służbowe pracowników do wyspecjalizowanych urzędów skarbowych położonych często o kilkaset kilometrów od miejsc zamieszkania pracowników nie tylko bez zrekompensowania im kosztów uciążliwych dojazdów, ale wręcz przy znacznie mniejszych wynagrodzeniach niż przed 1 stycznia 2004 r.,    - tworzenie atmosfery zastraszania pracowników poprzez wszczynanie postępowań dyscyplinarnych wobec pracowników ośmielających się krytykować nieprawidłowości w służbach skarbowych,    - zwiększanie zadań do wykonania przy zmniejszonych wynagrodzeniach pracowników i zmniejszonych nakładach na funkcjonowanie urzędów skarbowych funkcjonujących do 1 stycznia 2004 r.,    - wypłacanie należnych świadczeń (np. premia za II kwartał czy świadczenia chorobowe) z opóźnieniem i bez należnych odsetek za zwłokę,    - finansowanie inwestycji w urzędach skarbowych ds. obsługi ˝dużych˝ podatników kosztem funkcjonowania ˝zwykłych˝ urzędów.    Nieprawdą jest też to, że zasady włączenia części dotychczasowych premii były pracownikom znane. Zasady ogólne i dopiero w maju 2004 r. Zasady te określały zresztą jedynie ogólne ramy włączenia, gdyż zgodnie z nimi włączenie nie mogło być niższe niż 30% dotychczasowej premii i wyższe niż 90% (pkt 4 wytycznych do włączenia, cytuję: ˝Wzrost wszystkich składników wynagrodzenia pracownika (wynagrodzenie zasadnicze, dodatek za wysługę lat, dodatek specjalny, dodatek kontrolerski, dodatek skarbowy) nie powinien być niższy niż 30% obecnego wynagrodzenia oraz nie może być wyższy niż 90% tego wynagrodzenia˝). Tym samym nie można mówić o tym, że pracownicy znali swoje wynagrodzenia.    Proszę zatem o odpowiedź na moją interpelację.    1. Jak długo zamierza Pan, Panie Premierze, tolerować ten bezprawny stan rzeczy?    2. Co zamierza Pan uczynić, by pracownikom zostały wypłacone zaległe świadczenia i czy automatycznie wypłacane one będą wraz z zaległymi odsetkami za zwłokę, a jeżeli wypłaty odsetek nie przewiduje się, jaką inną formę przyjmie rekompensata słusznie im należna?    3. Czy zamierza Pan, a jeżeli tak, to jakie, wyciągnąć konsekwencje służbowe w stosunku do osób faktycznie odpowiedzialnych za zaistniałe nieprawidłowości?    Z poważaniem    Poseł Barbara Marianowska    Warszawa, dnia 5 października 2004 r.